سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )
513
تاريخ ايران ( فارسى )
كشيده فقط كوشش خود را مصروف آن نمود كه مواضع بدست آورده را در مقابل خوقند ببهترين وجهى مستحكم سازد . در سال 1860 خان خوقند به مواضع روسها در سيمرچى حمله كرد . روسها در جواب آنها بسوى تاشقند پيش رفته و در سال 1856 آنجا را تصرف نمودند و پس از اين موفقيت سرزمين بين درياى اورال و ايسيكقول « 1 » مرز ايالت تركستان گرديد . اين عمل خاتمهء مرحلهء اول اين پيشرفت عظيم بود و بوسيلهء آن نيروى شمالى در فاصلهء مؤثر سه خانات بزرك خيوه ، بخارا و خوقند قرار گرفت . مناسبات روسيه با بخارا 1868 - 1842 م در سال 1842 امير بخارا از تصرف كابل بدست بريتانياى كبير متوحش شده متوسل بروسيه گرديد . اين دولت نيز ميسيونى در تحت كلنل بوتنف « 2 » بدان صوب فرستاد و از آنها با احترامات زياد پذيرائى كردند . اما فاجعهء كابل در اوضاع بخارا تأثير و واكنشى شديد نمود . ستودارت « 3 » و كونولى « 4 » كه بعدا به او پيوست در بخارا زندانى شدند . مأمور سياسى روسيه كه براى نجات ستودارت منتهاى كوشش را به عمل آورده بود با بىاحترامى شديد از طرف امير كه ديگر از انگلستان ترسى نداشت تبعيد شد . پس از زياده از بيست سال يعنى در سال 1865 امير بخارا عليه دولت بزرك شمالى بناى تعرض و حمله را گذاشته و خجند را اشغال نمود و چهار مأمور سياسى روسيه را كه در آن شهر بودند زندانى كرد در سال بعد روسها پس از يك پيروزى قطعى كه در آريرقا بر بخارائىها بدست آورده بودند خجند را مجددا تصرف كردند . در سال 1868 آرتش بخارائىها دوباره مغلوب شده و سمرقند تصرف شد . چندى بعد با امير پيمان صلح بسته شده و او سمرقند را بروسيه واگذار نمود و غرامات جنك را پرداخت . الحاق تمام حوزهء خانى خوقند در سال 1876 به روسيه فتوحات روسيه را در صحنهء عمليات شرقى خاتمه داد . اتفاقا يك نتيجهاى كه از اين عمليات گرفته شد استقرار
--> ( 1 ) - Issik Kul ( 2 ) - Colonel Butenef ( 3 ) - Stoddart ( 4 ) - Conolly